PIR Hareket Sensörü

PIR Hareket Sensörü, ortamdaki insan ve hayvanların vücudundan sürekli yayılan kızılötesi (infrared) ışınımdaki ani değişimi algılayarak hareket tespiti yapan bir modüldür. "PIR" (Passive Infrared - Pasif Kızılötesi) adından da anlaşılacağı gibi kendi ışığını yaymaz, sadece görüş alanındaki nesnelerin doğal olarak saçtığı ısıl enerjiyi izler. İçindeki piroelektrik sensör kristali, hareket eden bir cismin yaydığı kızılötesi enerjideki değişimi elektrik sinyaline çevirir; bu zayıf sinyal modül üzerindeki sinyal işleme entegresi tarafından yükseltilip filtrelenerek net bir dijital çıkışa dönüştürülür. Sensör hareket algıladığında OUT pininden yüksek seviye (3,3V) verir, hareket olmadığında bu seviye düşük (0V) kalır. Üzerindeki iki potansiyometre ile algılama hassasiyeti (mesafesi) ve çıkışın ne kadar süre yüksek kalacağı (geciktirme) birbirinden bağımsız olarak ayarlanabilir. Arduino, ESP8266/ESP32 veya Raspberry Pi gibi kartlarla doğrudan uyumlu, ek devre ya da harici bileşen gerektirmeyen, kutudan çıktığı gibi kullanılabilen basit ve düşük maliyetli bir hareket algılama çözümüdür.

Teknik Özellikler

Öne Çıkan Özellikler

• Piroelektrik algılama teknolojisi sayesinde ek bir mercek ya da optik hizalama yapmadan, kutudan çıktığı gibi doğrudan kullanılabilir.
• Üzerindeki hassasiyet potansiyometresi ile algılama mesafesi ihtiyaca göre yaklaşık 3 metreden 7 metreye kadar daraltılıp genişletilebilir.
• Zaman potansiyometresi sayesinde hareket sonrası çıkışın yüksek kalma süresi saniyeler ile dakikalar arasında ihtiyaca göre ayarlanabilir.
• Jumper ile tekli veya tekrarlı tetikleme modları arasında geçiş yapılabilir; bu sayede hem "hareket bitince say" hem de "hareket sürdükçe süreyi uzat" mantığıyla çalışan farklı otomasyon senaryolarına uyum sağlanır.
• 3,3V TTL seviyesinde dijital çıkış verdiği için Arduino, ESP32 ve Raspberry Pi gibi kartların dijital giriş pinlerine ek bir seviye çeviriciye gerek kalmadan doğrudan bağlanabilir.
• Düşük statik akım tüketimi sayesinde pil veya güneş paneli ile beslenen taşınabilir ve düşük güçlü projelerde uzun süre kesintisiz çalışabilir.
• Pasif çalışma prensibi nedeniyle kendi kızılötesi ışığını yaymaz, bu da lazer veya ultrasonik sensörlere kıyasla enerji tüketimini daha da düşürür.

Kullanım Alanları

• Merdiven boşluğunda veya karanlık koridorda kişi geçtiğinde LED aydınlatmayı otomatik açıp belirli bir süre sonra kapatmak.
• Garaj veya depo kapısının önünde hareket algılandığında güvenlik lambasını veya kamerayı tetiklemek.
• Boş bir odada belirli bir süre boyunca hareket algılanmazsa klimayı, vantilatörü veya ısıtıcıyı otomatik kapatan bir enerji tasarrufu sistemi kurmak.
• Ev güvenlik alarmı projelerinde pencere veya kapı önündeki yetkisiz hareketi algılayıp buzzer çaldırmak veya kullanıcıya bildirim göndermek.
• Akıllı ev projelerinde kişi bir odaya girdiğinde röle üzerinden aydınlatmayı ve prizi otomatik açan, oda boşaldığında kapatan bir sistem kurmak.
• Evcil hayvan besleme otomasyonunda hayvanın kaba yaklaştığını algılayıp servo motoru tetikleyerek yem dökmek.
• Toplantı odası veya banyo gibi ortak alanlarda "dolu/boş" bilgisini bir mikrodenetleyici üzerinden anlık olarak takip etmek.

Bağlantı ve Kullanım

Modül üzerindeki VCC pini Arduino'nun 5V çıkışına, GND pini ise Arduino'nun GND (toprak) pinine bağlanır. OUT pini, Arduino üzerinde dijital giriş olarak tanımlanan pinlerinden birine (örneğin D2) bağlanır ve kod içinde digitalRead() fonksiyonu ile hareket olup olmadığı okunur; OUT pininin yüksek (HIGH) okunması hareket algılandığını gösterir. Sensöre güç verildikten sonra sensörün ortamdaki sabit kızılötesi seviyesine kalibre olabilmesi için yaklaşık 60 saniyelik bir ısınma süresi beklenmeli, bu süre boyunca sensörün önünde gereksiz hareket olmamasına dikkat edilmelidir. Algılama mesafesini ve çıkışın ne kadar süre aktif kalacağını ayarlamak için modül üzerindeki iki potansiyometre küçük bir tornavida ile yavaşça, uç noktalarına zorlamadan döndürülerek ayarlanır. Tetikleme modu jumper'ı H konumuna alındığında sensör, görüş alanında hareket devam ettiği sürece çıkışı yüksek tutmaya devam eder; L konumunda ise her tetiklemede ayarlanan geciktirme süresi kadar sabit bir süre çıkış yüksek kalır.

Paket İçeriği

• 1 adet PIR hareket sensörü modülü (Fresnel lens takılı)
• Bağlantı için modül üzerinde hazır lehimli 3 pinli header

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Sensör doğrudan güneş ışığına, parlak ışık kaynaklarına veya klima/kalorifer gibi hareketli sıcak-soğuk hava akımlarına maruz bırakılmamalıdır; bu durumlar yanlış tetiklemeye (false trigger) neden olabilir.
• Güç verildikten sonraki ilk yaklaşık 60 saniyelik ısınma süresinde sensör kararsız çıkış üretebilir, bu sürede alınan algılama sonuçlarına güvenilmemelidir.
• Fresnel lensin ön yüzeyi çizilmemeli ve tozdan/kirden uzak tutulmalıdır; kirli veya çizik lens algılama mesafesini ve doğruluğunu belirgin şekilde azaltır.
• Hassasiyet ve zaman potansiyometreleri sonuna kadar zorlanmadan, yavaş ve küçük adımlarla döndürülerek ayarlanmalıdır; aşırı zorlama potansiyometreyi kalıcı olarak bozabilir.
• Modülün beyaz kubbe lensi darbelere karşı hassastır, montaj sırasında sert temastan ve düşürmekten kaçınılmalıdır.
• Çalışma gerilimi sınırlarının (4,5V-20V) dışında besleme yapılması modülü kalıcı olarak hasarlandırabilir; harici besleme kullanılacaksa gerilim ölçülerek doğrulanmalıdır.
• OUT pini doğrudan bir röle bobinini veya motor gibi yüksek akım çeken bir yükü sürmek için kullanılmamalı, araya uygun bir transistör veya röle modülü eklenmelidir.